ค่าใช้จ่ายในการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าเท่าไหร่? วิธีคำนวณค่าชาร์จบ้านและสถานีสาธารณะ

ค่าใช้จ่ายในการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า รู้ก่อนใช้ ประหยัดกว่าเดิม Web H scaled

รถยนต์ไฟฟ้าได้รับความสนใจจากผู้ใช้รถจำนวนมาก เพราะมีโอกาสลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานได้อย่างมหาศาลเมื่อเทียบกับรถยนต์น้ำมัน โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่สามารถชาร์จไฟที่บ้านได้เป็นประจำ

อย่างไรก็ตาม คำถามที่ว่า “ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าหนึ่งครั้งกี่บาท?” ไม่มีคำตอบตายตัวเพียงคำตอบเดียว เพราะค่าใช้จ่ายในการชาร์จไฟขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ ไม่ว่าจะเป็น ขนาดความจุแบตเตอรี่, ปริมาณไฟที่เติม, อัตราค่าไฟฟ้าบ้าน/สถานีสาธารณะ, อัตราการสิ้นเปลืองพลังงานของรถ และการสูญเสียพลังงานระหว่างการชาร์จ

บทความนี้จะมุ่งเน้นไปที่ สูตรคำนวณค่าชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าอย่างละเอียด เพื่อให้คุณสามารถประเมินค่าไฟต่อครั้ง ค่าไฟต่อกิโลเมตร และค่าไฟต่อเดือนได้อย่างแม่นยำ พร้อมยกตัวอย่างการคำนวณจากรถยนต์ไฟฟ้า BYD รุ่นยอดนิยมในไทย

หมายเหตุ: อัตราค่าไฟบ้าน (TOU/อัตราก้าวหน้า) และสถานีชาร์จสาธารณะอาจแตกต่างกันตามผู้ให้บริการ กำลังเครื่องชาร์จ และช่วงเวลา ตัวเลขในบทความนี้เป็นการประมาณการเพื่อเป็นแนวทางในการคำนวณเท่านั้น

หัวข้อ

หน่วยที่ใช้คิดค่าชาร์จรถไฟฟ้าคืออะไร

ผู้ให้บริการสถานีชาร์จและการไฟฟ้าฯ จะคิดค่าบริการตาม “ปริมาณพลังงานไฟฟ้า” ที่รถรับเข้า (หรือดึงออกจากสายส่ง) โดยใช้หน่วย กิโลวัตต์-ชั่วโมง หรือ kWh (Kilowatt-hour)

ไฟฟ้า 1 kWh ก็คือสิ่งที่เรามักเรียกกันง่ายๆ ว่า “ไฟ 1 หน่วย” นั่นเอง

สิ่งสำคัญคือต้องแยกคำว่า kW และ kWh ออกจากกันให้ชัดเจน:

หน่วยวัด	ความหมาย
kW (กิโลวัตต์)	กำลังไฟ หรือความเร็วในการจ่าย/รับพลังงาน (เช่น ตู้ชาร์จ 120 kW)
kWh (กิโลวัตต์-ชั่วโมง)	ปริมาณพลังงาน ที่เติมเข้าแบตเตอรี่ หรือปริมาตรความจุของแบตเตอรี่ (เช่น แบตเตอรี่จุ 60 kWh)

สูตรคำนวณค่าชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า

การคำนวณว่าการเสียบสายชาร์จ 1 ครั้งคุณจะต้องจ่ายเงินกี่บาท สามารถใช้สูตรพื้นฐานได้ดังนี้:

ค่าชาร์จ (บาท) = ปริมาณไฟที่เติม (kWh) × ราคาค่าไฟต่อหน่วย (บาท/kWh)

ตัวอย่าง: รถดึงไฟจากตู้ชาร์จไปทั้งหมด 40 kWh และสถานีชาร์จคิดค่าบริการ 7.50 บาท/หน่วย
คำนวณ: 40 × 7.50 = 300 บาท

แต่หากคุณต้องการคำนวณประเมินล่วงหน้าจาก “เปอร์เซ็นต์แบตเตอรี่” ที่หายไป ให้ใช้สูตรหาปริมาณไฟที่ต้องเติมก่อน ดังนี้:

พลังงานที่ต้องเติม (kWh) = ความจุแบตเตอรี่ (kWh) × เปอร์เซ็นต์แบตเตอรี่ที่ต้องการเติม (%)

ตัวอย่าง: รถมีความจุแบตเตอรี่ 60 kWh เริ่มชาร์จจากแบตเตอรี่ 20% ไปจนถึง 80% (เท่ากับต้องเติมไฟ 60%)
คำนวณ: 60 × 0.60 = 36 kWh (คือพลังงานไฟฟ้าระดับทฤษฎีที่จะเข้าสู่แบตเตอรี่)

ทำไมค่าชาร์จจริงสูงกว่าพลังงานที่เข้าแบตเตอรี่?

หากคุณชาร์จไฟที่บ้านแล้วดูตัวเลขจากมิเตอร์ไฟ คุณจะพบว่าพลังงานที่มิเตอร์หมุน มักจะ “มากกว่า” พลังงานที่เติมลงไปในแบตเตอรี่รถเสมอ เนื่องจากมีการ “สูญเสียพลังงาน (Energy Loss)” ระหว่างการชาร์จไฟ เช่น:

การสูญเสียจากการแปลงไฟ AC (ไฟบ้าน) เป็น DC (ไฟเข้าแบต) ผ่าน Onboard Charger
ความร้อนที่เกิดขึ้นบริเวณสายไฟและตัวเครื่องชาร์จ
การทำงานของระบบระบายความร้อน (ปั๊มน้ำหล่อเย็นและพัดลม) ของแบตเตอรี่รถ
การใช้ไฟของระบบคอมพิวเตอร์และหน้าจอรถยนต์ขณะเปิดเครื่อง

สำหรับการคำนวณค่าไฟบ้านล่วงหน้าอย่างแม่นยำ ควรนำผลลัพธ์มาคูณเผื่อค่าสูญเสียพลังงาน (Charging Loss) ไว้ที่ประมาณ 10% (คูณด้วย 1.10) เสมอ

ค่าใช้จ่ายในการชาร์จรถไฟฟ้าที่บ้าน

การ ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าแบบ AC ที่บ้าน มีต้นทุนที่ถูกที่สุด แต่ค่าไฟบ้านก็ไม่ได้มีราคาคงที่เพียงอัตราเดียว โดยอาจแปรผันตามประเภทของมิเตอร์ (อัตราก้าวหน้า หรือ มิเตอร์ TOU) และค่า Ft ประจำรอบเดือน

ผู้ใช้รถ EV ส่วนใหญ่นิยมเปลี่ยนไปใช้ มิเตอร์แบบ TOU (Time of Use) ซึ่งจะคิดค่าไฟถูกเป็นพิเศษในช่วงเวลากลางคืน (Off-Peak) ระหว่างเวลา 22.00 น. ถึง 09.00 น. ของวันธรรมดา และตลอด 24 ชั่วโมงในวันหยุด โดยจะมีค่าไฟเฉลี่ยรวมภาษีแล้วอยู่ที่ประมาณ 4.50 – 5.00 บาท/หน่วย (kWh)

ตัวอย่างชาร์จรถ EV ที่บ้าน (0-100%)

ตารางนี้คำนวณจากสมมติฐานค่าไฟ 5.00 บาทต่อหน่วย และเผื่อการสูญเสียพลังงานระหว่างชาร์จที่ 10% แล้ว

ความจุแบตเตอรี่รถยนต์	ไฟที่ดึงจากมิเตอร์บ้าน (รวม Loss 10%)	ค่าชาร์จไฟจาก 0-100% (ประมาณการ)
40 kWh	44 kWh	220 บาท
50 kWh	55 kWh	275 บาท
60 kWh	66 kWh	330 บาท
70 kWh	77 kWh	385 บาท
80 kWh	88 kWh	440 บาท

ค่าใช้จ่ายในการชาร์จสถานีสาธารณะ (DC)

สถานีชาร์จแบบรวดเร็ว (DC Fast Charge) ตามจุดพักรถและปั๊มน้ำมัน จะมีอัตราค่าบริการที่สูงกว่าไฟบ้าน เนื่องจากผู้ให้บริการต้องแบกรับต้นทุนการตั้งตู้ชาร์จกำลังไฟสูง ค่าหม้อแปลง ค่าเช่าพื้นที่ และค่าบริหารระบบซอฟต์แวร์

อัตราค่าชาร์จสาธารณะมักจะเฉลี่ยอยู่ที่ 6.50 – 8.50 บาท/หน่วย (kWh) ขึ้นอยู่กับยี่ห้อของตู้ชาร์จ กำลังไฟของตู้ และโปรโมชันในช่วงเวลานั้นๆ (สถานีส่วนใหญ่จะคิดค่าไฟตามปริมาณไฟที่จ่ายออกจากตู้โดยตรง ซึ่งผู้ใช้ไม่ต้องนำมาคูณ % เผื่อ Loss อีก)

สูตรคำนวณค่าชาร์จต่อกิโลเมตร

เพื่อให้เห็นภาพการประหยัดพลังงานได้ชัดเจนที่สุด ควรคำนวณค่าไฟให้ออกมาเป็น “บาทต่อกิโลเมตร” โดยใช้สูตร:

ค่าไฟต่อกิโลเมตร = (อัตราการใช้พลังงานของรถต่อ 100 กม. ÷ 100) × ราคาค่าไฟต่อหน่วย

ตัวอย่าง: รถของคุณมีอัตราการกินไฟเฉลี่ยอยู่ที่ 16 kWh / 100 กม. (หรือ 0.16 kWh/กม.)
ชาร์จบ้าน (สมมติ 5 บาท/หน่วย, เผื่อ Loss 10%): 0.16 × 1.10 × 5 = 0.88 บาท/กม.
ชาร์จสถานีสาธารณะ (สมมติ 7.50 บาท/หน่วย): 0.16 × 7.50 = 1.20 บาท/กม.

สูตรคำนวณค่าไฟรถยนต์ไฟฟ้าต่อเดือน

หากต้องการตั้งงบประมาณรายเดือน สามารถนำระยะทางที่ขับขี่ประจำเดือนมาคำนวณรวมกันได้เลย:

ค่าไฟต่อเดือน = ระยะทางที่ขับต่อเดือน (กม.) × ค่าไฟต่อกิโลเมตร (บาท)

ตัวอย่าง: หากคุณขับรถเฉลี่ยเดือนละ 1,500 กิโลเมตร และชาร์จไฟที่บ้านเป็นหลัก (ต้นทุน 0.88 บาท/กม.)
ค่าไฟรายเดือน: 1,500 × 0.88 = 1,320 บาท/เดือน เท่านั้น

ตัวอย่างคำนวณค่าชาร์จ BYD ATTO 3 Extended

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน เราลองมาคำนวณค่าไฟของ BYD ATTO 3 รุ่น Extended Range รถ SUV ยอดฮิตที่มีความจุแบตเตอรี่ 60.48 kWh สมมติว่ามีอัตราการใช้พลังงานจริง (Real-world Consumption) อยู่ที่ 16 kWh / 100 กม.

ชาร์จไฟบ้าน (5 บาท/หน่วย, เผื่อ Loss 10%): ต้นทุนประมาณ 0.88 บาท/กม.
ชาร์จสถานีสาธารณะ (7.50 บาท/หน่วย): ต้นทุนประมาณ 1.20 บาท/กม.
กรณีชาร์จจาก 20% ไป 80% (เติมไฟ 60% หรือ ~36 kWh):
ชาร์จบ้านจะเสียค่าไฟรอบละประมาณ 198 บาท
ชาร์จสถานีสาธารณะจะเสียค่าไฟรอบละประมาณ 270 บาท

ตัวอย่างคำนวณค่าชาร์จ BYD M6 Extended

BYD M6 Extended เป็นรถยนต์ไฟฟ้าสไตล์ MPV สำหรับครอบครัว ที่มีแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ขึ้นเป็น 71.8 kWh ด้วยน้ำหนักตัวรถและมิติตัวถังที่ใหญ่ขึ้น สมมติว่าอัตราการใช้พลังงานจริงอยู่ที่ 19 kWh / 100 กม.

ชาร์จไฟบ้าน (5 บาท/หน่วย, เผื่อ Loss 10%): ต้นทุนประมาณ 1.05 บาท/กม.
ชาร์จสถานีสาธารณะ (7.50 บาท/หน่วย): ต้นทุนประมาณ 1.42 บาท/กม.
กรณีขับ 1,500 กม./เดือน: ค่าไฟชาร์จบ้านจะอยู่ราว 1,575 บาท/เดือน

ตัวอย่างคำนวณค่าชาร์จ BYD SEALION 7

สำหรับรถสปอร์ต SUV สมรรถนะสูงอย่าง BYD SEALION 7 ที่มาพร้อมแบตเตอรี่ขนาด 82.5 kWh สมมติว่าด้วยพละกำลังที่มหาศาลทำให้มีอัตราการใช้พลังงานจริงอยู่ที่ 21 kWh / 100 กม.

ชาร์จไฟบ้าน (5 บาท/หน่วย, เผื่อ Loss 10%): ต้นทุนประมาณ 1.15 บาท/กม.
ชาร์จสถานีสาธารณะ (7.50 บาท/หน่วย): ต้นทุนประมาณ 1.57 บาท/กม.
กรณีชาร์จจาก 10% ไป 80% (เติมไฟ 70% หรือ ~57.7 kWh):
ชาร์จบ้านจะเสียค่าไฟรอบละประมาณ 317 บาท
ชาร์จสถานีสาธารณะจะเสียค่าไฟรอบละประมาณ 432 บาท

ตัวแปรที่ทำให้รถ EV ใช้ไฟมากขึ้น (กินไฟ)

อัตราการใช้พลังงาน (kWh/100 กม.) ของรถ EV แต่ละคันจะไม่คงที่เสมอไป โดยมักจะแปรผันและกินไฟเพิ่มมากขึ้นจากพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมดังต่อไปนี้:

การขับด้วยความเร็วสูง: แรงต้านอากาศจะเพิ่มขึ้นมหาศาลเมื่อรถวิ่งเกิน 100 กม./ชม. การขับแช่บนทางด่วนจึงกินไฟมากกว่าการขับคลานๆ ในเมือง
การเปิดเครื่องปรับอากาศแรงๆ: คอมเพรสเซอร์แอร์ในรถ EV ดึงพลังงานจากแบตเตอรี่หลักโดยตรง ยิ่งเปิดแอร์เย็นจัดท่ามกลางแดดร้อน รถยิ่งกินไฟ
น้ำหนักบรรทุก: การโดยสารเต็มคัน 5-7 ที่นั่ง พร้อมสัมภาระเต็มท้ายรถ ทำให้มอเตอร์ต้องออกแรงดึงน้ำหนักมากขึ้น
เส้นทางขึ้นเขาหรือทางชัน: การต้านแรงโน้มถ่วงใช้พลังงานสูงมาก แม้จะได้พลังงานคืนตอนขับลงเขา (Regenerative Braking) แต่ก็ไม่สามารถทดแทนพลังงานที่เสียไปตอนขาขึ้นได้ทั้งหมด
แรงดันลมยางที่อ่อนเกินไป: ทำให้หน้าสัมผัสยางเกิดแรงเสียดทานกับถนนมากเกินไป

เปรียบเทียบค่าพลังงาน: รถ EV vs รถน้ำมัน

หากนำ “ค่าไฟ” มาเทียบกับ “ค่าน้ำมัน” เราจะเห็นส่วนต่างความประหยัดที่ชัดเจนมากในระดับกิโลเมตร

สมมติว่ารถยนต์สันดาป (ICE) ใช้น้ำมัน 15 กม./ลิตร และราคาน้ำมันอยู่ที่ 35 บาท/ลิตร ต้นทุนพลังงานจะเท่ากับ 2.33 บาท/กม.

หากเทียบกับรถ EV ชาร์จบ้าน (0.88 บาท/กม.) ส่วนต่างความประหยัดจะสูงถึง 1.45 บาท/กม. หากใน 1 ปี คุณวิ่งรถ 20,000 กิโลเมตร คุณจะประหยัดค่าพลังงานไปได้ถึง 29,000 บาทต่อปี!

อย่างไรก็ตาม ต้นทุนที่คำนวณนี้เป็นเพียง “ค่าพลังงานสำหรับการขับเคลื่อนเท่านั้น” หากคุณต้องการประเมินความคุ้มค่าของการเป็นเจ้าของรถทั้งคัน (Total Cost of Ownership) ควรพิจารณาเรื่องงบประมาณในการซื้อ, การติดตั้ง เครื่องชาร์จ Wallbox ตลอดจนค่าประกันภัยต่างๆ ร่วมด้วย สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ค่าใช้จ่ายในการซื้อรถ EV มีอะไรบ้าง?

เช็กลิสต์ตัวแปรคำนวณค่าชาร์จก่อนซื้อรถ EV

ก่อนตัดสินใจซื้อรถ คุณสามารถรวบรวมตัวแปรเหล่านี้มาใส่ในสูตรคำนวณเพื่อประเมินความคุ้มค่าด้านพลังงานล่วงหน้าได้เลย:

ระยะทางที่คุณขับเฉลี่ยต่อเดือน (กิโลเมตร)
อัตราการใช้พลังงานจริง (kWh/100 กม.) ของรถรุ่นที่คุณสนใจ
ขนาดความจุแบตเตอรี่ (kWh)
สัดส่วนการชาร์จ (เช่น ชาร์จไฟบ้าน 80% ชาร์จสถานีนอกบ้าน 20%)
อัตราค่าไฟบ้านของคุณ (เรท TOU ช่วงกลางคืน หรือเรทก้าวหน้า)
ราคาค่าไฟเฉลี่ยของสถานีชาร์จสาธารณะที่อยู่ในเส้นทางประจำของคุณ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ชาร์จบ้านหน่วยละเท่าไร?

ค่าไฟบ้านไม่มีราคาเดียวตายตัว ขึ้นอยู่กับประเภทมิเตอร์ (เช่น TOU หรืออัตราก้าวหน้า) และค่า Ft ในช่วงนั้นๆ แต่โดยเฉลี่ยแล้ว การชาร์จกลางคืนผ่านมิเตอร์ TOU จะอยู่ตกหน่วยละ (kWh) 4.50 – 5.00 บาท

สถานีชาร์จสาธารณะหน่วยละเท่าไร?

ราคาค่าชาร์จตู้ DC สาธารณะในไทยปัจจุบันเฉลี่ยอยู่ที่ 6.50 – 8.50 บาท/หน่วย ขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการ กำลังไฟของเครื่องชาร์จ และช่วงเวลา (On-Peak/Off-Peak)

ใช้ตู้ชาร์จกำลังสูงเสียเงินมากกว่าหรือไม่?

ไม่เสมอไป ค่าไฟคิดตามปริมาณพลังงานที่เติม (kWh) เป็นหลัก ไม่ได้คิดตามความแรงของตู้ (kW) ยกเว้นบางเครือข่ายสถานีที่มีการตั้งเรทราคาตู้ High-Power ให้แพงกว่าตู้มาตรฐานเล็กน้อย

ค่าไฟ (kWh/100 กม.) ในหน้าจอรถแม่นยำหรือไม่?

ตัวเลขบนจอรถจะแสดงเฉพาะพลังงานที่มอเตอร์ดึงไปใช้ขับเคลื่อน แต่ในการชาร์จจริง คุณต้องจ่ายค่าไฟเผื่อการสูญเสีย (Charging Loss) จากการแปลงไฟและความร้อนด้วย การคำนวณค่าใช้จ่ายที่แม่นยำที่สุดจึงควรดูจากหน่วยมิเตอร์ไฟบ้านหรือจากแอปพลิเคชันที่ตู้ชาร์จ